اگر پماد قبلی دیگر خارش و پوسته‌ها را آرام نمی‌کند، شاید نگران باشید که درمان پسوریازیس برای شما بی‌نتیجه است. با این حال، ادامه علائم می‌تواند به این معنی باشد که برنامه درمان به بازبینی نیاز دارد؛ محل درگیری، شدت بیماری، وضعیت ناخن و مفصل و اثر علائم بر زندگی، همگی در انتخاب روش مهم‌اند. یک درمان واحد برای همه وجود ندارد و گاهی ترکیب چند روش لازم می‌شود.۱
برای فهمیدن قدم بعدی، بهتر است به‌جای مقایسه نام داروها، بدانید هر روش قرار است چه مشکلی را حل کند. در این راهنما از درمان‌های موضعی به نوردرمانی و داروهای خوراکی و تزریقی می‌رسیم و توضیح می‌دهیم هنگام مراجعه چه اطلاعاتی همراه داشته باشید. هدف این است که بتوانید درباره برنامه خود سؤال‌های دقیق‌تری بپرسید.
درمان پسوریازیس چه هدفی دارد؟
پسوریازیس بیماری‌ای طولانی‌مدت است که می‌تواند دوره‌های آرام و دوره‌های تشدید داشته باشد. درمان برای کاهش علائم و کنترل بیماری انجام می‌شود؛ وعده محوشدن همیشگی آن با یک محصول، با واقعیت این بیماری سازگار نیست. در کنار درمان، مراقبت از پوست و پیگیری عوارض احتمالی نیز اهمیت دارند.۲
«بهترشدن» را برای خودتان مشخص کنید. برای یک نفر کمترشدن خارش شبانه مهم‌تر است و برای دیگری ترک کف دست، کار روزانه را دشوار کرده است. این تفاوت را در مراجعه مطرح کنید. گفتن اینکه «می‌خواهم پوست بهتر شود» شروع خوبی است، اما توضیح اینکه کدام مشکل بیشتر مزاحمت ایجاد کرده، گفت‌وگو را کاربردی‌تر می‌کند.
همه لکه‌های پوسته‌دار هم پسوریازیس نیستند. در میان بیماری‌های پوستی، چند مشکل می‌توانند ظاهر مشابهی داشته باشند. اگر تشخیص هنوز روشن نیست، قدم اول معاینه است؛ پزشک ممکن است پوست، پوست سر و ناخن‌ها را بررسی کند و گاهی نمونه کوچکی از پوست بگیرد.۱
پیش از انتخاب روش، این اطلاعات را آماده کنید
لازم نیست گزارش پزشکی مفصلی بنویسید. یک یادداشت کوتاه که روند مشکل و درمان‌های قبلی را روشن کند، برای شروع گفت‌وگو کافی است. بهتر است اطلاعات زیر را کنار هم داشته باشید:
- کدام ناحیه‌ها درگیرند و کدام بیشتر درد، خارش یا ترک دارند؟
- نام دقیق داروهای قبلی چیست و هرکدام را چگونه استفاده کرده‌اید؟
- چه چیزی بهتر شده و چه چیزی همچنان ادامه دارد؟
- آیا استفاده از محصول در کار، خواب یا شست‌وشوی روزانه دشوار است؟
- چه پرسش یا نگرانی‌ای باعث شده مصرف درمان را تغییر دهید؟
برای مثال، «محلول پوست سر روی موها می‌ماند و نمی‌دانم به پوست می‌رسد یا نه» مسئله مشخصی است. اگر فقط بگویید محلول خوب نیست، ممکن است بخش مهمی از مشکل ناگفته بماند. بسته یا عکس داروها را همراه داشته باشید تا نام‌های شبیه به هم و قدرت‌های متفاوت، با یکدیگر اشتباه نشوند.
کرم و پماد؛ معمولاً از کجا شروع می‌شود؟
درمان موضعی یعنی دارویی که روی پوست قرار می‌گیرد. کورتون‌های موضعی از گزینه‌های رایج‌اند و می‌توانند التهاب، خارش و پوسته‌ریزی را کم کنند. قدرت این داروها متفاوت است؛ فرآورده قوی‌تر برای هر محل مناسب‌تر نیست. پوست صورت و چین‌ها به انتخاب دقیق‌تری نیاز دارد و مصرف نامناسب می‌تواند به نازک‌شدن پوست یا تغییرهای دیگر منجر شود.۳
پس از دریافت نسخه، سه پاسخ را روشن کنید: دارو روی کدام قسمت قرار بگیرد، چند نوبت استفاده شود و برنامه تا چه زمانی ادامه پیدا کند. اگر دو ناحیه درمان متفاوتی دارند، روی یک برگه جدا بنویسید. این کار ساده کمک می‌کند نسخه را به یک برنامه قابل اجرا تبدیل کنید، به‌ویژه وقتی شکل بسته‌بندی محصولات شبیه است.
ویتامین D موضعی با مکمل ویتامین D فرق دارد
داروهایی مانند کلسیپوتریول از مشتق‌های ویتامین D هستند و برای کم‌کردن رشد سریع سلول‌های پوست به کار می‌روند. این کاربرد با خوردن مکمل ویتامین D یکسان نیست. پزشک ممکن است آن‌ها را همراه کورتون تجویز کند؛ سوزش و تحریک پوست از عوارض احتمالی است و استفاده باید مطابق دستور باشد.۴
اگر روی بسته یک محصول ترکیبی چند نام می‌بینید، از داروساز بخواهید نقش هر جزء را توضیح دهد. دانستن همین تفاوت، از این برداشت جلوگیری می‌کند که همه کرم‌های حاوی واژه «ویتامین» صرفاً مرطوب‌کننده‌اند. بهتر است نام ماده مؤثره را کنار نام تجاری یادداشت کنید تا هنگام خرید دوباره، دقیقاً بدانید دنبال چه فرآورده‌ای هستید.
بهترین کرم برای درمان پسوریازیس کدام است؟
این پرسش پاسخ ثابتی ندارد. ممکن است در برنامه یک فرد داروی ضدالتهاب لازم باشد و در برنامه دیگری ترکیب آن با روش‌های دیگر مطرح شود. حتی در یک نفر، درمان پلاک ضخیم آرنج با ناحیه حساس صورت یکسان نیست. مصرف کورتون فقط باید در محل، تعداد نوبت و مدت تعیین‌شده انجام شود.۳
برای مقایسه دو نسخه یا دو محصول، ابتدا مطمئن شوید هر دو برای همان مشکل و همان قسمت پوست پیشنهاد شده‌اند. اگر نام‌ها متفاوت‌اند، ماده مؤثره هرکدام را هم یادداشت کنید تا تفاوت فقط به شکل بسته یا نام تجاری محدود نماند. مرطوب‌کننده‌ای که احساس خشکی را بهتر می‌کند، همان وظیفه داروی کنترل التهاب را ندارد. همچنین اگر بافت چرب یک پماد استفاده منظم را برایتان دشوار کرده، این موضوع ارزش مطرح‌کردن دارد؛ توضیح مشکل مصرف، از عوض‌کردن خودسرانه دارو روشن‌تر و مفیدتر است.
نوردرمانی پسوریازیس چگونه انجام می‌شود؟
نوردرمانی از نور با ویژگی و مقدار کنترل‌شده استفاده می‌کند. یکی از روش‌ها UVB با طیف باریک است؛ در بعضی وضعیت‌ها درمان هدفمند با اگزایمر مطرح می‌شود. انتخاب دستگاه و برنامه جلسه‌ها بر اساس وضعیت فرد انجام می‌گیرد. آفتاب‌گرفتن و سولاریوم جای این روش را نمی‌گیرند و ممکن است عوارضی مانند سوختگی داشته باشد.۵
پیش از شروع، درباره تعداد مراجعه‌های مورد انتظار، شیوه ارزیابی نتیجه و کاری که در صورت قرمزی یا سوزش باید انجام دهید سؤال کنید. فقط مدت حضور جلوی دستگاه را در برنامه روزانه حساب نکنید؛ رفت‌وآمد و زمان انتظار هم بخشی از تعهد زمانی شماست. روشن‌شدن این جزئیات کمک می‌کند درباره امکان ادامه برنامه، واقع‌بینانه‌تر تصمیم بگیرید.
اگر برای رسیدن به مرکز درمانی محدودیت دارید، همان ابتدا آن را بگویید. لازم نیست ابتدا برنامه‌ای را بپذیرید و بعد، وقتی اجرای آن دشوار شد، موضوع را مطرح کنید. پرسیدن اینکه «با شرایط رفت‌وآمد من، چه گزینه‌ای قابل انجام است؟» بخشی از گفت‌وگوی درمانی است و نباید به‌عنوان کم‌اهمیت‌بودن بیماری تلقی شود.
قرص و آمپول چه زمانی وارد برنامه می‌شوند؟
متوترکسات یکی از داروهایی است که برای بعضی موارد شدید مطرح می‌شود و به ارزیابی و آزمایش‌های پیگیری نیاز دارد. نکته بسیار مهم، برنامه مصرف آن است: در درمان پسوریازیس معمولاً هفتگی مصرف می‌شود و مصرف بیشتر از دستور می‌تواند خطرناک باشد. بارداری، برنامه بارداری و تمام داروهای مصرفی باید پیش از شروع بررسی شوند.۶
داروهای بیولوژیک بخش‌های مشخصی از فعالیت سیستم ایمنی را هدف می‌گیرند و برای برخی افراد با پسوریازیس متوسط تا شدید یا درگیری مفصل مطرح‌اند. شکل مصرف می‌تواند تزریق یا انفوزیون باشد. پیش از تجویز، غربالگری‌هایی مانند بررسی سل و آزمایش خون ممکن است لازم شود؛ خطر عفونت از نکته‌های مهم انتخاب و پیگیری است.۷
برای این داروها، آزمایش‌ها و ویزیت‌های لازم هم بخشی از درمان‌اند. هنگام دریافت نسخه، یک بار با زبان خودتان توضیح دهید که چه روزی دارو را مصرف می‌کنید و چه زمانی باید آزمایش بدهید. اگر پاسخ شما با دستور پزشک متفاوت بود، همان‌جا ابهام برطرف می‌شود. این بازگویی کوتاه به‌خصوص برای دارویی با برنامه غیرروزانه مفید است.
درمان پسوریازیس ناخن و پوست سر چه تفاوتی دارد؟
درمان پسوریازیس ناخن معمولاً به صبر بیشتری نیاز دارد، چون ناخن آهسته رشد می‌کند. داروی موضعی، تزریق نزدیک ناخن یا در بعضی شرایط درمانی که بر کل بدن اثر می‌گذارد ممکن است مطرح شود. پزشک احتمال عفونت ناخن را هم بررسی می‌کند؛ هر تغییر رنگ یا ضخامت ناخن را نباید خودکار به پسوریازیس نسبت داد.۸
در پوست سر، روش رساندن فرآورده به پوست اهمیت دارد. شست‌وشوی خشن و کندن پوسته‌ها می‌تواند وضعیت را بدتر کند. هنگام استفاده از داروی پوست سر باید موها کنار بروند تا دارو به محل درگیری برسد؛ برای نرم‌کردن پوسته‌ها نیز ممکن است فرآورده مخصوص تجویز شود.۹
اگر نمی‌توانید پشت سر را ببینید یا روی چند ناخن درمان انجام می‌دهید، از پزشک بخواهید محل دقیق مصرف را نشان دهد. در خانه هم می‌توانید بسته‌ها را بر اساس محل استفاده مرتب کنید. هدف این نظم، پیچیده‌کردن مراقبت نیست؛ می‌خواهید هر بار برای یادآوری اینکه کدام محصول کجا مصرف می‌شود، دوباره از ابتدا حدس نزنید.
مراقبت روزانه چه نقشی در نتیجه دارد؟
حمام کوتاه با آب ولرم، شست‌وشوی ملایم و مرطوب‌کننده بدون عطر می‌توانند بخشی از مراقبت پوست باشند. ساییدن با لیف یا اسکراب و دوش داغ طولانی ممکن است خشکی و تحریک را بیشتر کند. پس از شست‌وشو، پوست را آرام خشک کنید و مرطوب‌کننده مناسب را روی پوست کمی نم‌دار قرار دهید.۱۰
برای شروع، لازم نیست چند محصول تازه به برنامه اضافه کنید. محصولات فعلی را کنار هم بگذارید و مشخص کنید کدام دارو، کدام شوینده و کدام مرطوب‌کننده است. سپس پرسش‌های باز را یادداشت کنید: آیا محصولی برایتان می‌سوزاند؟ آیا زمان مصرف دو فرآورده روشن نیست؟ آیا یکی را به دلیل دشواری استفاده کنار گذاشته‌اید؟ پاسخ این سؤال‌ها برای اصلاح برنامه کاربرد دارد.
پیشنهادهای درمانی را چطور کنار هم مقایسه کنیم؟
وقتی دو روش به شما پیشنهاد می‌شود، فقط نپرسید کدام قوی‌تر است. ابتدا هدف هرکدام را روشن کنید و بعد درباره شیوه اجرای آن‌ها بپرسید. ممکن است یکی از پیشنهادها برای کنترل پوست باشد و دیگری هم‌زمان وضعیت مفصل را هم در نظر بگیرد. مقایسه بدون روشن‌بودن این تفاوت‌ها، به انتخابی بر پایه اسم دارو تبدیل می‌شود.
می‌توانید یک برگه با دو ستون آماده کنید و در هر ستون پاسخ همین پرسش‌ها را بنویسید: روش چگونه انجام می‌شود؟ چه پیگیری‌ای لازم دارد؟ چه مانعی برای اجرای آن دارید؟ چه چیزی باید باعث تماس زودتر با پزشک شود؟ اگر پاسخ یکی از خانه‌ها روشن نیست، آن را خالی بگذارید و در مراجعه بپرسید؛ لازم نیست جای پاسخ پزشکی را با حدس پر کنید.
برای نمونه، اگر از تزریق نگرانید، دقیق‌تر بگویید نگرانی درباره درد، انجام تزریق در خانه یا زمان مراجعه است. این‌ها پرسش‌های متفاوتی‌اند. همچنین اگر دیدن پوسته‌ها در جمع آزارتان می‌دهد، همان را بیان کنید. برنامه درمان قرار است به مشکل واقعی شما پاسخ دهد و توصیف روشن نگرانی، بخشی از انتخاب مشترک است.
چه زمانی نتیجه را دوباره بررسی کنیم؟
موعد پیگیری را هنگام تجویز بپرسید. انتظار از یک پماد، نوردرمانی و درمان ناخن یکسان نیست؛ به‌خصوص بهبود ناخن ممکن است ماه‌ها زمان ببرد. اگر ناخن دردناک است یا تغییری تازه ایجاد شده، آن را مطرح کنید و برای قضاوت درباره نتیجه، فقط ظاهر بخش قدیمی ناخن را ملاک نگذارید.۸
برای گزارش نتیجه، به چند مشاهده مشخص تکیه کنید: خارش شبانه کمتر شده؟ ترک‌ها هنوز کار با دست را دشوار می‌کنند؟ دارو را طبق دستور توانسته‌اید استفاده کنید؟ پاسخ‌ها را کوتاه و صادقانه بنویسید. نام دارویی را که استفاده نکرده‌اید هم ثبت کنید. جاافتادن مصرف را پنهان نکنید؛ پزشک برای فهمیدن مشکل به دانستن آن نیاز دارد، نه برای قضاوت درباره شما.
اگر برنامه فعلی با زندگی روزانه‌تان سازگار نیست، همان مانع را با مثال توضیح دهید. «در محل کار امکان استفاده از فرآورده چرب ندارم» از «منظم استفاده نمی‌کنم» اطلاعات بیشتری دارد. یک برنامه قابل فهم باید روشن کند چه کاری اکنون انجام می‌دهید، نتیجه با چه نشانه‌ای سنجیده می‌شود و در چه وضعیتی باید زودتر از موعد مراجعه کنید.
سوالات متداول
آیا درمان قطعی پسوریازیس وجود دارد؟
در حال حاضر درمان برای کنترل علائم و بیماری انجام می‌شود و تضمین ریشه‌کنی همیشگی وجود ندارد. آرام‌شدن یک دوره به معنی بی‌نیازی همیشگی از مراقبت نیست.۲
کورتون قوی‌تر، پسوریازیس را بهتر درمان می‌کند؟
انتخاب قدرت به محل و وضعیت پوست بستگی دارد. کورتون قوی برای صورت یا چین‌ها ممکن است نامناسب باشد؛ دستور نسخه را برای ناحیه دیگری تعمیم ندهید.۳
قرص ویتامین D جای کرم آن را می‌گیرد؟
خیر. مشتق ویتامین D موضعی، دارویی با کاربرد مشخص برای پسوریازیس است و با مکمل خوراکی ویتامین D یکسان نیست.۴
نوردرمانی همان سولاریوم است؟
خیر. نوردرمانی پزشکی با نوع نور و برنامه کنترل‌شده انجام می‌شود. سولاریوم جایگزین مناسبی برای برنامه تجویزشده نیست.۵
آیا آمپول بیولوژیک برای همه مناسب است؟
خیر. شدت بیماری، وضعیت سلامت، سابقه عفونت و نتیجه بررسی‌ها در انتخاب آن نقش دارند. هیچ داروی بیولوژیکی برای همه افراد پاسخ یکسانی ندارد.۷
درباره این مقاله و اطلاعات پزشکی آن
این مقاله توسط تیم این‌ریلیتی، بر پایه بررسی منابع علمی مرتبط، تحقیق و گردآوری شده است. هدف آن، کمک به آگاهی شما درباره سلامت است.
اطلاعات این مقاله جایگزین مراجعه به پزشک، ارزیابی پزشکی، تشخیص یا درمان نیست. برای بررسی علائم و تصمیم‌گیری درباره درمان، با پزشک مشورت کنید.
