وقتی پوست کودک بعد از حمام زبر می‌شود یا گونه‌هایش خشک به نظر می‌رسد، انتخاب کرم مرطوب کننده کودک از میان ده‌ها محصول آسان نیست. برای خشکی پوست، معمولاً یک کرم ساده و بدون عطر نقطه شروع مناسبی است؛ در کودک مبتلا به اگزما هم کرم غلیظ یا پماد بی‌عطر می‌تواند بخشی از مراقبت روزانه باشد. البته نیاز نوزاد و علت قرمزی پوست باید جداگانه در نظر گرفته شود. ۱۲
پیش از خرید، سه چیز را مشخص کنید: کودک چند سال دارد، کدام قسمت پوستش مشکل پیدا کرده و آیا فقط خشکی دیده می‌شود یا خارش و التهاب هم وجود دارد. پاسخ این پرسش‌ها کمک می‌کند محصولی انتخاب کنید که برای نیاز او باشد، نه صرفاً محصولی که بیشتر تبلیغ شده است. در ادامه، از همین انتخاب شروع می‌کنیم و بعد به روش استفاده می‌رسیم.
اول ببینید پوست کودک واقعاً به چه مراقبتی نیاز دارد
پوسته‌ریزی خفیف در روزهای نخست تولد می‌تواند بخشی از تغییرات طبیعی پوست نوزاد باشد و معمولاً به درمان نیاز ندارد. بنابراین صرف دیدن چند پوسته، دلیل کافی برای خرید کرم مرطوب کننده صورت نوزاد نیست. این حالت با پوستی که دردناک، ملتهب یا ترشح‌دار شده تفاوت دارد. ۳
| وضعیت پوست | از کجا شروع کنید؟ |
|---|---|
| پوسته‌ریزی معمول روزهای اول تولد | آن را خودکار بیماری یا نیاز به کرم در نظر نگیرید؛ اغلب درمانی لازم ندارد. ۳ |
| خشکی بدون التهاب شدید | مرطوب‌کننده ساده و بی‌عطر و شست‌وشوی ملایم، انتخاب‌های اولیه‌اند. ۴ |
| اگزمای تشخیص‌داده‌شده | مرطوب‌کننده جزئی از برنامه مراقبت است و باید همراه درمان تجویزشده استفاده شود. ۵ |
| اگزما همراه با درد، گرمی، تورم یا ترشح | به‌ویژه همراه تب یا بدحال‌شدن، نیاز به ارزیابی سریع پزشکی دارد. ۶ |
این جدول برای انتخاب مسیر مراقبت است، نه تشخیص از روی ظاهر. اگر دو کودک هر دو گونه‌های قرمز داشته باشند، لزوماً به یک کرم نیاز ندارند. بهتر است هنگام توضیح مشکل، به جای گفتن «پوستش حساس است»، محل، زمان شروع و علائم همراه را بیان کنید؛ با این اطلاعات، پزشک یا داروساز هم بهتر می‌تواند به پرسش شما پاسخ دهد.
کرم مرطوب کننده کودک چیست؟
کرم مرطوب کننده کودک محصولی برای کمک به حفظ آب پوست و نرم‌ترشدن آن است. ترکیباتی مانند گلیسیرین آب را در لایه بیرونی پوست نگه می‌دارند و موادی مانند وازلین یا دایمتیکون از خروج آن می‌کاهند. بسته به ترکیب محصول، این دو نقش می‌توانند کنار هم قرار بگیرند؛ همه مرطوب‌کننده‌ها بافت و عملکرد یکسانی ندارند. ۲
برای انتخاب، لازم نیست نام تمام مواد روی جعبه را حفظ کنید. دانستن تفاوت انواع مرطوب‌کننده کافی است تا بدانید چرا یک محصول روان‌تر است و دیگری روی پوست چرب‌تر می‌ماند. بعد می‌توانید انتخاب را با وضعیت پوست و راحتی کودک هماهنگ کنید.
برای خرید کرم مرطوب کننده کودک به این نکته‌ها توجه کنید
بدون عطر بودن را از بی‌بو بودن جدا کنید
برای پوست کودک مبتلا به اگزما، محصول «بدون عطر» یا Fragrance-free توصیه می‌شود. عبارت Unscented یا «بی‌بو» الزاماً همین معنا را ندارد؛ ممکن است در محصول موادی برای پوشاندن بو به کار رفته باشد. اگر پوست کودک به محصولات واکنش نشان می‌دهد، این تفاوت کوچک روی بسته‌بندی ارزش توجه دارد. ۷
عبارت «ضدحساسیت» هم تضمین نمی‌کند که هیچ کودکی واکنش نداشته باشد. برای نمونه، FDA توضیح می‌دهد که اصطلاح Hypoallergenic در بازار آمریکا تعریف و استاندارد فدرال مشخصی ندارد. پس بهتر است این عبارت را یکی از اطلاعات محصول بدانید، نه مدرکی برای بی‌خطر بودن کامل آن. ۸
بافت محصول را با خشکی پوست هماهنگ کنید
| بافت | چه تفاوتی دارد؟ |
|---|---|
| لوسیون | روان‌تر و آسان‌تر برای پخش‌کردن است، اما معمولاً از کرم و پماد سبک‌تر است. |
| کرم | بافت میانی دارد؛ از لوسیون غلیظ‌تر است و معمولاً به اندازه پماد چرب نیست. |
| پماد | چرب‌تر است و لایه محافظ پررنگ‌تری ایجاد می‌کند؛ برای خشکی بیشتر می‌تواند مناسب‌تر باشد. ۲ |
در اگزمای کودک، کرم غلیظ یا پماد بی‌عطر، از جمله وازلین ساده، از گزینه‌های رایج است. تحمل بافت محصول هم مهم است؛ اگر هر بار از حس چربی ناراحت می‌شود، این موضوع را در انتخاب بافت با پزشک مطرح کنید. ۱
یک پژوهش روی کودکان شش‌ماهه تا دوازده‌ساله مبتلا به اگزما، در شانزده هفته نخست برتری مشخصی میان چهار نوع مرطوب‌کننده بررسی‌شده پیدا نکرد. ترجیح خانواده‌ها و کودکان متفاوت بود. این نتیجه درباره همان محصولات و شرایط مطالعه است و به معنی یکسان‌بودن تمام کرم‌های بازار نیست؛ اما نشان می‌دهد انتخاب همیشه یک «برنده قطعی» ندارد. ۹
برچسب سن و محل مصرف را بخوانید
هنگام خرید کرم مرطوب کننده دست و صورت کودکان، روی محصول دنبال محل مجاز استفاده و راهنمای مصرف بگردید. FDA نیز توصیه می‌کند پیش از استفاده از محصولات آرایشی، برچسب و دستور سازنده خوانده شود؛ حتی محصولی با ظاهر ملایم ممکن است ترکیبی داشته باشد که پوست را تحریک کند. ۱۰
نام «کودک» یا تصویر نوزاد روی جعبه، به‌تنهایی برای انتخاب کافی نیست. اگر سن مجاز یا کاربرد محصول روشن نیست، همان سؤال مشخص را از داروساز بپرسید: «برای کودک من با این سن و برای این قسمت پوست مناسب است؟» این پرسش از «بهترین کرم کدام است؟» پاسخ دقیق‌تری به شما می‌دهد.
برای پوست اگزمایی، ترکیبات خوراکی و گیاهی را بی‌دلیل اضافه نکنید
گیاهی‌بودن به‌تنهایی معیار مناسبی برای انتخاب کرم مرطوب کننده کودک برای اگزما نیست. راهنمای بیمارستان کودکان ملبورن توصیه می‌کند در اگزما از کرم‌های حاوی مواد غذایی و گیاهی، مانند ترکیبات مغزها یا شیر، پرهیز شود؛ این مواد ممکن است پوست را تحریک کنند یا به حساس‌شدن نسبت به مواد غذایی کمک کنند. ۱۱
به همین دلیل، اگر محصول ساده‌ای را پیدا کرده‌اید که با برنامه مراقبت کودک سازگار است، لازم نیست برای «قوی‌ترکردن» آن، روغن یا مواد خانگی داخل ظرف بریزید. انتخاب محصول آماده و پیروی از راهنمای مصرف، برنامه را روشن‌تر نگه می‌دارد و اگر مشکلی پیش بیاید، مشخص‌تر می‌شود چه چیزی روی پوست استفاده شده است.
چطور مرطوب‌کننده را روی پوست کودک بزنیم؟
بهتر است کرم و حوله را پیش از شروع حمام آماده کنید. برای نوزاد، وسایل باید در دسترس باشند و اگر روی سطحی بالاتر از زمین قرار دارد، مراقبت برای جلوگیری از افتادن ضروری است. آماده‌کردن کرم نباید باعث شود برای برداشتن آن از کودک فاصله بگیرید. ۱۲
برای استفاده از کرم، این ترتیب ساده کمک می‌کند:
- دست‌ها را تمیز کنید. اگر محصول کاسه‌ای است، کرم را با قاشق یا کاردک تمیز بردارید تا داخل ظرف آلوده نشود.
- بعد از شست‌وشو، پوست را با گذاشتن و برداشتن آرام حوله خشک کنید، نه کشیدن محکم آن.
- کرم را روی پوست پخش کنید و با حرکت ملایم در جهت رویش موها پیش بروید؛ به ماساژ شدید نیاز نیست.
- درب ظرف را ببندید و مراقب باقی‌ماندن کرم روی کف حمام باشید؛ سطح چرب می‌تواند باعث لغزش شود. ۴
در کودک مبتلا به اگزما، مرطوب‌کننده بهتر است در سه دقیقه نخست بعد از حمام و وقتی پوست هنوز کمی نم دارد استفاده شود. لازم نیست صبر کنید پوست کاملاً خشک و کشیده شود. هر بار که پوست دوباره خشک می‌شود هم برنامه مراقبت باید متناسب با نیاز او ادامه پیدا کند. ۱۳
مقدار کرم را نمی‌توان برای همه کودکان و تمام قسمت‌های بدن با یک عدد تعیین کرد. برای اینکه استفاده مبهم نماند، اگر کودک اگزما دارد از پزشک بخواهید یک بار مقدار لازم برای صورت، دست‌ها و بدن او را نشان دهد. سؤال درباره مقدار، نوبت‌ها و محل مصرف را همان موقع کنار اسم محصول یادداشت کنید.
اگر کودک داروی موضعی هم دارد، ترتیب و فاصله مصرف را از برنامه درمان خودش بگیرید. مرطوب‌کننده و دارو را داخل یک ظرف مخلوط نکنید و برنامه دارویی را بر اساس توصیه عمومی اینترنت تغییر ندهید؛ مراقبت از خشکی و درمان التهاب، دو بخش مرتبط اما متفاوت‌اند. ۵۴
صورت، دست و بدن کودک؛ آیا روش استفاده فرق می‌کند؟
گونه‌های خشک و پوست اطراف دهان
در کودکان مبتلا به اگزما، تماس بزاق و غذا می‌تواند پوست اطراف دهان را تحریک کند. پاک‌کردن آرام با پارچه نرم و مرطوب، استفاده دوباره از مرطوب‌کننده مناسب و یک لایه محافظ طبق برنامه مراقبت می‌تواند کمک‌کننده باشد. قرار نیست برای پاک‌کردن هر لکه غذا، پوست را چند بار بسابید. ۱۴
برای کرم مرطوب کننده صورت کودک، اسم محصول به‌تنهایی کافی نیست؛ باید معلوم باشد برای صورت او قابل استفاده است. روی بسته‌بندی به محدودیت مصرف نزدیک چشم و دهان توجه کنید. اگر کرم تجویزشده است، هنگام دریافت دستور، محل دقیق استفاده را هم بپرسید تا «روی صورت» با «همه قسمت‌های صورت» اشتباه نشود. ۱۰
دست‌های خشک بعد از شست‌وشو
در مراقبت از اگزما، بعد از شستن دست‌ها یا پاک‌کردن صورت، ممکن است لازم باشد مرطوب‌کننده دوباره استفاده شود. یک بسته مناسب برای خانه و یک بسته در دسترس در مدرسه یا مهد، اجرای برنامه را آسان‌تر می‌کند؛ درباره نوبت مصرف با مراقب کودک هماهنگ کنید. ۱۱
این هماهنگی را ساده نگه دارید: نام محصول، محل استفاده و دستور مشخص مصرف را بنویسید. به جای اینکه چند کرم مختلف به کودک بدهید، روشن کنید کدام محصول برای کدام کار است. این کار به‌خصوص زمانی مفید است که مراقبت او میان والدین، مهد و یکی از اعضای خانواده تقسیم می‌شود.
خشکی بدن و ناحیه پوشک یک موضوع نیستند
کرم مرطوب کننده بدن کودک را نباید خودکار جای کرم محافظ ناحیه پوشک گذاشت. در سوختگی پوشک، تعویض به‌موقع، تمیز و خشک نگه‌داشتن پوست و در صورت توصیه، لایه نازک کرم محافظ مطرح است. لوسیون کودک یا محصولات معطر ممکن است پوست ملتهب این ناحیه را تحریک کنند. ۱۵
برای نوزاد چه نکته‌ای مهم‌تر است؟
پوست نوزاد را لازم نیست هر روز با شست‌وشوی کامل تمیز کنید. راهنمای آکادمی اطفال آمریکا می‌گوید در سال اول، سه حمام در هفته ممکن است کافی باشد و حمام بیشتر می‌تواند پوست را خشک کند. شست‌وشو باید ملایم باشد؛ برای پوست خشک هم مقدار کمی محصول بی‌عطر پس از حمام می‌تواند کمک کند. ۱۲
در عمل، قبل از خرید چند محصول، مراقبت فعلی را مرور کنید: چه چیزی به آب حمام اضافه می‌شود؟ از چه شوینده‌ای استفاده می‌کنید؟ چند نفر برای کودک کرم متفاوت می‌زنند؟ این مرور، تشخیص بیماری نیست؛ کمک می‌کند برنامه‌ای پراکنده را به چند کار مشخص تبدیل کنید و اطلاعات دقیق‌تری برای مشورت داشته باشید.
مرطوب‌کردن از بدو تولد هم تضمین پیشگیری از اگزما نیست. در پژوهش BEEP، استفاده روزانه از دو نوع مرطوب‌کننده در سال اول زندگی نوزادان با سابقه خانوادگی بیماری‌های حساسیتی، از اگزما در دوسالگی پیشگیری نکرد. این نتیجه درباره پیشگیری در آن گروه است؛ نقش مرطوب‌کننده برای خشکی موجود یا اگزمای تشخیص‌داده‌شده را رد نمی‌کند. ۱۶
اگر کودک اگزما دارد، کرم چه کاری انجام می‌دهد؟
در اگزما، لایه محافظ پوست آب را به‌خوبی نگه نمی‌دارد. مرطوب‌کننده به کاهش این خشکی و حفظ مراقبت از پوست کمک می‌کند، اما برای التهاب فعال ممکن است درمان جداگانه لازم باشد. هدف این نیست که با عوض‌کردن مداوم برند، تمام علائم بیماری را فقط با کرم برطرف کنیم. ۱۷۵
برای کودک مبتلا به اگزما، استفاده از مرطوب‌کننده دست‌کم دو بار در روز از توصیه‌های رایج مراقبتی است و در دوره آرام‌شدن ضایعات هم ادامه پیدا می‌کند. این برنامه برای اگزماست؛ نباید آن را به یک دستور اجباری برای تمام کودکان با پوست سالم تبدیل کرد. ۱
به‌جای قضاوت فقط از روی نرمی پوست بلافاصله بعد از کرم، وضعیت کلی را هم یادداشت کنید: آیا کودک هنوز از خارش بیدار می‌شود؟ کدام قسمت‌ها دوباره مشکل پیدا می‌کنند؟ استفاده از محصول راحت است یا هر نوبت به کشمکش تبدیل می‌شود؟ این یادداشت‌ها برای توضیح نتیجه مراقبت به پزشک، از گفتن «کرم خوب بود یا نبود» اطلاعات بیشتری می‌دهند.
برای پوست اگزمایی، لباس نرم و نخی و محصولات شست‌وشوی بی‌عطر هم به کاهش تماس با محرک‌ها کمک می‌کنند. بهتر است در کنار انتخاب کرم، به شوینده و لباسی که هر روز با پوست تماس دارد هم توجه کنید. ۷
از کجا بفهمیم کرم مناسب نیست یا به بررسی بیشتری نیاز داریم؟
سوزش یا احساس گرمای آزاردهنده، تحریک پوست و بعضی واکنش‌های پوستی ممکن است پس از مصرف مرطوب‌کننده رخ دهد. اگر واکنش ادامه پیدا می‌کند، برای بررسی محصول و انتخاب جایگزین از پزشک یا داروساز کمک بگیرید؛ قرار نیست ناراحتی مداوم کودک را نشانه «اثرکردن کرم» بدانید. ۴
اگر خارش پوست تکرار می‌شود، ضایعات برمی‌گردند یا مراقبت فعلی کمکی نمی‌کند، علت باید بررسی شود. اگزما می‌تواند باعث خشکی، خارش و ترک پوست شود، اما از روی این علائم نمی‌توان برای هر کودک همان تشخیص را گذاشت. ۶
برای مراجعه، بسته یا عکس مشخصات محصول را همراه ببرید و بگویید از چه زمانی، چند نوبت و در کدام محل استفاده شده است. اگر چند محصول هم‌زمان مصرف شده‌اند، اسم همه را یادداشت کنید. با این اطلاعات، گفت‌وگو درباره علت واکنش و تغییر برنامه دقیق‌تر پیش می‌رود.
یک نکته ایمنی در مصرف مداوم مرطوب‌کننده هم مهم است: لباس و ملحفه آغشته به این محصولات راحت‌تر آتش می‌گیرند، حتی اگر محصول فاقد پارافین باشد. آن‌ها را از شعله، آتش و سیگار دور نگه دارید. ۶
سوالات متداول
بهترین کرم مرطوب کننده کودک کدام است؟
برای همه کودکان یک محصول برنده وجود ندارد. سن، وضعیت پوست، بی‌عطر بودن و راحتی استفاده را کنار هم در نظر بگیرید. در پژوهش مقایسه مرطوب‌کننده‌های اگزمای کودکان، ترجیح خانواده‌ها درباره بافت متفاوت بود و نوع واحدی برای همه برتر نبود. این نتیجه، رتبه‌بندی تمام برندهای بازار نیست. ۹
آیا نوزاد از روز اول به کرم مرطوب‌کننده نیاز دارد؟
صرف پوسته‌ریزی طبیعی روزهای اول، الزام به کرم‌زدن ایجاد نمی‌کند و معمولاً درمانی لازم ندارد. اگر پوست نوزاد علاوه بر پوسته‌ریزی، علامت نگران‌کننده‌ای دارد، موضوع با خشکی ساده فرق می‌کند و باید بررسی شود. ۳
روزی چند بار باید به پوست کودک کرم زد؟
تعداد ثابت برای همه کودکان تعیین نمی‌شود. برای اگزما، معمولاً دست‌کم دو نوبت در روز و ادامه مراقبت در زمان آرام‌شدن ضایعات توصیه می‌شود؛ تعداد و مقدار را با برنامه درمان کودک هماهنگ کنید. برای پوست سالم، این عدد یک الزام عمومی نیست. ۱۱
کرم مرطوب کننده کودک خارجی بهتر است یا ایرانی؟
برای انتخاب، کشور سازنده را جای بررسی خود محصول نگذارید. ترکیبات، راهنمای مصرف، تناسب با نیاز کودک، قیمت قابل پرداخت و دسترسی منظم را مقایسه کنید. بهتر است دو محصول مشخص را با این معیارها بسنجید؛ فهرست کلی برندهای خارجی یا ایرانی، به‌تنهایی پاسخ نیاز پوست کودک شما نیست.
آیا می‌توان کرم بزرگسال را به کودک زد؟
از عنوان «بزرگسال» یا «کودک» به‌تنهایی نمی‌توان پاسخ داد. باید ترکیبات، محدودیت‌های برچسب و محل مصرف همان محصول بررسی شود؛ عبارت‌های تبلیغاتی تضمین نبود واکنش نیستند. اگر مناسب‌بودن برای سن کودک روشن نیست، نام دقیق محصول را به داروساز بگویید و درباره مصرف آن سؤال کنید. ۱۰
درباره این مقاله و اطلاعات پزشکی آن
این مقاله توسط تیم این‌ریلیتی، بر پایه بررسی منابع علمی مرتبط، تحقیق و گردآوری شده است. هدف آن، کمک به آگاهی شما درباره سلامت است.
اطلاعات این مقاله جایگزین مراجعه به پزشک، ارزیابی پزشکی، تشخیص یا درمان نیست. برای بررسی علائم و تصمیم‌گیری درباره درمان، با پزشک مشورت کنید.
